شصت هزار سال پیش
انسان ها برای اولین بار آفریقا را ترک کردند
از آن پس، ما همچنان
به سفر به هر گوشه ی زمین ادامه می دهیم
اما سفر ما، تنها یکی از چندین سفر است
در هر لحظه
میلیاردها حیوان در حال حرکت هستند
و سلامت کره ی ما به این حرکت وابسته است
[ سیاره ی ما - فصل دوم ]
مهاجرت، حیاتی ترین استراتژی بقاست
...چه برای تغذیه
...چه برای زاد و ولد
و چه برای پیدا کردن خانه ای جدید باشد...
و این کار، بی خطر نیست
این سریال، سفرهای شگفت انگیزی را دنبال میکند
در دنیایی که سریعتر از همیشه در حال تغییر و تحول است
و ما به تازگی میتوانیم درک کنیم که
زندگی روی زمین
به آزادی در حرکت وابسته است
[ بخش اول ] [ دنیا در حرکت ]
هر ساله، این زمین در بوتسوانا دگرگون میشود
این شیار ها تنها نشانه از این حقیقت هستند که اینجا از آب پوشیده شده بود
تنها سه ماه پیش
پس از آن، پربار و سبز
و حالا، خشک و غیر قابل کشت
این تغییر باعث میشود که حیوانات به یک باره و باهمدیگر، مهاجرت کنند
بوفالو های آفریقایی درحال گذر از صحرای کالاهاری هستند
به سمت آخرین منبع آب باقیمانده
گله های کوچک به یکدیگر پیوسته اند و یک گله عظیم تشکیل داده اند
بزرگترین گله در تمام آفریقا
همگی درحال انجام مهاجرت سالانه یکسانی هستند
به سمت یک لجن زار دور افتاده
و دیگران هم روی این مهاجرتشان حساب میکنند
این شیرها، متخصص شکار بوفالو هستند
و رسیدن این گله ی عظیم
مهمترین اتفاق سال آنهاست
هفته هاست که منتظر رسیدن لشکر بوفالو ها هستند
نگاهشان را به هر موجودی که از افق میگذرد دوخته اند
بالاخره
دیواری از عضله و شاخ به آنها نزدیک میشود
اما شیرها باید نقطه ضعفی پیدا کنند
و این، میتواند همان باشد
یک گاومیش تنها
شاید از گله جدا باشد
اما از یک شیر، چهار برابر سنگین تر است
و یکی از خطرناک ترین حیوانات آفریقاست
گله شیرها باید محتاطانه به آن نزدیک شوند
یک به یک و نامنظم، به سمتش قدم برمیدارند
گویی علاقه ای به شکار ندارند
در واقع، درحال اجرای یک نقشه هستند
شیرهای ماده به نوبت حمله میکنند
تا گاومیش را خسته کنند
و حالا، نرهای سنگین تر درگیر میشوند
گله شیرها تکنیک خود را به خوبی اجرا کردند
طوری که فقط در سه دقیقه
قدرتمند ترین حریف خود را شکست دادند
مهاجرتی که زندگی شیرها به آن وابسته ست
یکی از میلیون ها مهاجرت فصلی ست
و آنها، در ازای آن
نتیجه سفری دیگر هستند
یعنی چرخش یکساله سیاره ما به دور خورشید
زمین این چرخش را
با شیبی 23.5 درجه انجام میدهد
و همین شیب است که باعث پیدایش فصل ها شده
برای درک چگونگی این پدیده، نگاه خود را روی قطب شمال نگه دارید
برای نیمی از سال، زاویه آن دور از خورشید است
و تاریکی و سرما را به همراه دارد
برای نیمی دیگر زاویه آن به سمت خورشید است
روزهای طولانی ای به همراه دارد
این چرخش سالانه
دلیل بزرگترین چرخش های زندگی روی زمین است
و در نیمکره شمالی بزرگترین تغییر سال را به ارمغان می آورد
بهار
[ مارس ]
در اواخر ماه مارس، روزها سریع تر از هر زمان دیگری طولانی میشوند
نور آفتاب بیشتر میشود و محیط را به سرعت گرم میکند
که باعث ایجاد طوفان های بارانی میشود
نیمکره شمالی به یکباره گرمتر میشود
و خیس تر
شرایطی بی نقص برای گیاهان
زمین سرسبز میشود
و یک حیوان، بیش از هر حیوان دیگری از این رشد گیاهان بهره میبرد
یک هفته پیش
ملخ صحرایی در اتیوپی
موجودی خجالتی و منزوی بود که حرکت کمی داشت
اما دیگر نه
وقتی غذای در دشترس، سر به فلک میکشد
ملخ ها به حالت هجومی تغییر میکند
شروع به رژه گروهی میکنند
و ده برابر سریعتر تولید مثل میکنند
با افزایش تعدادشان
زمین را از هر غذایی لخت میکنند
پس برای پیدا کردن غذای بیشتر و بیشتر
باید به حرکت خود ادامه دهند
گله رشد میکند
و رشد میکند...
و هر گیاهی که بر سر راهش باشد را میبلعد
اما این فقط شروع کار است
با پای پیاده، فقط تا حدی میتوانند حرکت کنند
برای بیشتر پیش رفتن
باید تغییر شکل دهند
پس بال روی تنشان رشد میکند
حالا، با اشتهایی بیشتر از قبل
تمام این لشکر به پرواز در می آید
...آنها میخورند
و پرواز میکنند
...میخورند
و پرواز میکنند
کنارهم می آیند تا دسته ای بسیار بزرگ تشکیل دهند
تقریبا به تعداد دویست میلیارد
بزرگنریم دسته در هفتاد سال اخیر
این گروه چهل هزار تن غذا مصرف میکند
روزانه
پس اگر باید به تمام دسته غذا برسد
باید سریعتر و دورتر سفر کنند
هرروزه صد کیلومتر حرکت میکند
از مزارع و شهرها گذر میکند
...کشور به کشور را فرا میگیرد [ کنیا - سودان ]
و از همه شگفت انگیز تر
حتی از دریای سرخ نیز رد میشود
[ دریای سرخ ]
نخستین بار است که سیلی از ملخ ها از هیمالیا گذر کرده و به تبت میرسد
[ فلات تبت - هند ]
به هر کجا که میرود
آشوب به همراه دارد
به حرکت خود ادامه میدهد تا وقتی که تغییرفصل ها خشکسالی به همراه بیاورد
...چرا که وقتی غذای آنها ناپدید شود
خودشان نیز همینطور
[ ماه آپریل ]
در ماه اپریل، روزها همچنان در شمال طولانی تر میشوند
ازدیاد نور آفتاب، اقیانوس ها را گرم میکند
و باعث ایجاد شکوفه های جلبکی وسیع [ اقیانوس آرام ]
و وفور ناگهانی غذا میشود
برای یک حیوان، این لحظه ی مهاجرت است
نیمه شب، در جزیره ای دور افتاده خارج از بریتیش کلمبیا
...زیر زمین
چیزی تکان میخورد
این جوجه ماهی گیرک تاج دار کهن به تازگی از تخم درآمده
اما با اینحال، تا لحظاتی دیگر با دشوارترین سفر زندگی اش مواجه میشود
او هنوز اولین وعده غذایی خود را نداشته
و فورا به غذا نیاز دارد
مادر صدا میزند
در سراسر جزیره جوجه های گرسنه از لانه خود بیرون می آیند
و صدای پدر و مادر خود را دنبال میکنند
اما اگر حالا انتظار غذا خوردن دارند
قرار است ناامید شوند
این تنها مرغ دریایی ای است
که منحصرا در دریا تغذیه میکند
جوجه ها فقط باید خود را به آنجا برسانند
اما هنوز نمیتوانند پرواز کنند
پس تنها راه رسیدن آنها به اقیانوس
پیاده روی ست
با اینکه منتظر ماندن برای تاریکی شب جهت دوری از شکارچی ها منطقی به نظر می آید
اما دیدن اینکه به کجا میروی کمی سخت تر است
و وقتی جثه ت فقط کمی از یک توپ گلف بزرگتر باشد
هرچیزی میتواند مانع سختی باشد
کم ارتفاع ترین کنده درخت میتواند سد راه آنها شود
و یا کوچکترین جوی ها
برای برخی جوجه ها، این سفر تمام شده ست حتی پیش از آنکه شروع شود
اما نه برای این جوجه
بالاخره، ساحل
و این آخرین خشکی ایست که تا دوسال آینده لمس میکند
برای پیدا کردن مادرش
در تاریکی صدا میزند
دوباره به یکدیگر پیوستند
اما جوجه هنوز چیزی نخورده
برای اینکه به نزدیکترین غذا برسد
بی وقفه شنا میکنند
برای مسافت قابل توجه هفتاد کیلومتر
اینجا، مادر بالاخره میتواند شیرجه بزند
تا اولین غذای جوجه را که میگوی کریل باشد، بگیرد
اما این فقط یک توقف کوتاه است
این دو تا هزار کیلومتر دیگر هم شنا میکنند
مهاجرتی یک ماهه به مقصد دریاهای غنی از غذای شمالی
جایی که میتوانند ضیافت کنند
[ خلیج آلاسکا ]
احتمالا طولانی ترین سفری ست که هر جوجه ی تازه تخم در آمده ای انجام میدهد
و به علت اینکه اقیانوس ها در تابستان بسیار پربار هستند
ماهی گیرک های تاج دار میتوانند تقریبا تمام زندگی خود را در دریا سپری کنند
[ ماه می ]
در هزاروششصد کیلومتری شمال غرب هاوایی
[ هاوایی ]
خشکی دور افتاده ای قرار دارد
به نام لیسان
خانه یکی از بزرگترین مرغان دریایی دنیا
آلباتروس لیسان
این جوجه ی شش هفته ای
تبدیل به یک مسافر عالی مسافت های طولانی خواهد شد
که در شصت سال طول عمر خود میلیون ها کیلومتر را پرواز خواهد کرد
اما اکنون، در چهارماهگی
هنوز پرواز بلد نیست
و جایی نمیرود
برخلاف ماهی گیرک تاج دار
زندگی اش به غذایی که والدینش برایش می آورند
وابسته است
اما آنها ممکن است سه هزار کیلومتر دورتر درحال ماهیگیری باشند
پس شاید باید مدت زیادی را منتظر بماند
...زیر باران های سیل آسا
...طوفان های شدید...
و گرمای طاقت فرسا
هر پرنده ای که از افق گذر میکند با خود امیدی به همراه دارد
یک آلباتروس
اما گونه ی اشتباه
آلباتروس پا سیاه
اما قطعا با خود غذا آورده است
جوجه لیسان گرسنه، شانس خود را امتحان میکند
واضحا برای این مادر خانواده اش در اولویت است
اما چیزی که در ظاهر راه نجات به نظر می آید
میتواند راه مرگ باشد...
در تمام جزیره، جوجه ها درحال مرگ هستند
در حال حاضر به قدری پلاستیک در اقیانوس هایمان ریخته
که حتی به دور افتاده ترین جزایر زمین نیز میرسد
امواج آنهارا با خود حمل میکنند
و والدین، تکه پلاستیک های کوچک را با غذا اشتباه میگیرند
و آن را برای جوجه خود میبرند
و تصادفا جوجه را می کشند
تقریبا شکی در این نیست که تک تک جوجه های این جزیره
در شکم خود پلاستیک دارد
آنها که بیش از حد تغذیه میشوند از گرسنگی میمیرند
آلباتروس لیسان ها در معرض خطر بزرگی هستند
آنها از هر گونه مرغ دریایی دیگری پلاستیک بیشتری مصرف میکنند
و این شرایط هرساله بدتر میشود
بالاخره، پس از تقریبا سه هفته سفر دریایی
پدر جوجه بازمیگردد
آنقدر زمان طولانی ای از یکدیگر دور بودند
که باید پیوند خود را دوباره از نو بسازند
این میتواند آخرین وعده غذایی ای باشد که این جوجه میگیرد
و بدون شک در آن پلاستیک وجود دارد
پدر او به سفری طولانی به مقصد اقیانوس آرام بازمیگردد
و جوجه را به دست سرنوشت خود می سپارد
اما هنوز آخر خط نیست
آلباتروس ها معمولا تکه هایی که هضم آنها دشوار است را بالا میاورند
مانند منقار و استخوان های ماهی مرکب
البته بیرون آوردن فندک و در بطری پر چالش تر است
...اما این جوجه
یک مبارز است
و حالا
یک قدم به پرواز نزدیکتر میشود
در هفته های آینده، در جهت باد موافق
بالاخره میتواند برای نخستین بار پرواز کند
به عنوان یکی از بزرگترین مسافرهای اقیانوس
سیر سیاره مورب ما در فضا [ مدار قطب شمال ]
یک مکان را بیشتر از هرجای دیگری تحت تاثیر قرار میدهد
[ ماه ژوئن ]
تابستان در شمال
قطب شمال هم اکنون درست رو به خورشید است
و غرق در نور آفتاب شبانه روزی ست
که باعث آب شدن اقیانوسی پوشیده از یخ میشود
برای نجات در این دنیای پر از دگرگونی
زندگی باید همراه آن حرکت کند
خانه ی این خرس قطبی جوان هرساله آنقدر تغییر میکند
که نمیتواند در یک قلمروی محدود ساکن باشد
به جای آن، باید هزاران کیلومتر در جستجوی فک
پرسه بزند
اما هر تابستان همزمان با آب شدن یخ ها
باید زمان کمتری راه برود
و بیشتر شنا کند
حالا، تقریبا به مدت هشت ساعت در روز
میتواند بوی شکار را از فاصله سی کیلومتری تشخیص دهد
پس میداند که این فک ریشدار به او نزدیک است
فک، از خطری که در کمین اوست بی خبر است
و خرس باید شرایط را همین گونه نگه دارد
میزان موفقیت شکار از آب بسیار پایین است
شاید دفعه سوم شانس بیشتری بیاورد
این خرس جوان هنوز هنر کمین کردن از دریا را به خوبی یاد نگرفته
اما بسیار مهم است که اینکار انجام شود
ممکن است هرسال بیشتر و بیشتر به این مهارت تکیه کند
اقلیم ما درحال گرم شدن است
و این گرمایش هیچ جا به اندازه قطب شمال
تاثیر بزرگتری ندارد
امسال، دمای هوا
به طرز سرسام آوری تا 38 درجه سلسیوس بالا رفته
که سریعتر از هر زمان دیگری یخ دریا را آب میکند
و یک حیوان قطبی بیش از هر حیوان دیگری تحت تاثیر این اتفاق قرار گرفته
برای تغذیه
شیر دریایی به ترکیبی از بستر کم عمق دریا
فراوانی صدف ها
و شناورهای یخی برای استراحت نیاز دارد
اما حالا جاهای کمی برای انجام این کار باقی مانده
که هر تابستان را از سال گذشته دشوار تر میکند
مخصوصا برای یک مادر جوان
سه روز پیش، گله را ترک کرد تا به تنهایی زایمان کند
و از آن زمان تا کنون، یک لحظه از توله ی خود جدا نشده
مادران شیرده تقریبا به دوبرابر غذای بیشتر از این نیاز دارند
اما نمیتوانند توله خود را به قصد تغذیه خود ترک کنند
پس باید به جستجوی بقیه برود
تا به او در نگهداری از فرزندش کمک کنند
یک شیردریایی نوزاد میتواند از روز اول شنا کند
اما هنوز آنقدر قوی نیست که مسافت طولانی ای سفر کند
پس، برای اولین سفرش
روی مادرش سواری میکند
با کم شدن هرساله ی شناور های یخی
باید مسافت بیشتری برای پیدا کردن کمک طی کنند
و تا آن موقع، مادرش نمیتواند غذا بخورد
حتی اگر بقیه را پیدا کنند
یخ باید آنقدر سطح پایینی داشته باشد که بچه بتواند از آن بالا برود
ارتفاعش بالاست
این به نظر مناسب می آید
اما با کمبود یخ مناسب
فضا بسیار محدود شده
این استقبالی نیست که انتظارش را داشتند
حتی وقتی یخ کافی وجود داشته باشد
بدون حضور کسی برای کمک قادر به غذا خوردن نیست
و باید کنار بچه اش بماند
آنها باید به جستجوی خود ادامه دهند
توله فک، برای سه سال آینده به مادرش وابسته است
هرجا که مادر میرود
باهم میروند
در دهه آینده، ممکن است یخ دریایی تابستانه به طور کلی آب شود
اگر این اتفاق رخ دهد
حتی برای پر تجربه ترین مسافران قطب شمال
جایی برای سفر نمیماند
در اواخر ماه ژوئن
قطب شمال تاثیر کامل شیب زمین را احساس میکند
و از هر زمانی بیشتر نور خورشید دریافت میکند
و در یکی از گوشه های اقیانوس آرام
بزرگترین فرصت سال ایجاد میشود
برای شش ماه
دریای برینگ آلاسکا خالی از سکنه و بی روح به نظر میرسد
...اما، یک روز در ماه ژوئن
همه چیز دگرگون میشود
نهنگ های گوژپشت
پس از سفر یک ماهه خود، میرسند
برای بزرگترین رویداد سالانه خود
هزاران نهنگ
از ان سوی اقیانوس آرام
دیگر مسافرها نیز در مسیر هستند
کبوتران دریایی دودی برای به موقع رسیدن با یکدیگر مسابقه میدهند
هرروزه، بی وقفه هزارکیلومتر پرواز میکنند
این اتفاق آنقدر اهمیت دارد
که از آن سوی دنیا خود را میرسانند
[ اکوادور ]
در فاصله شصت و پنج هزار کیلومتری
این طولانی ترین مهاجرت حیوانی دنیاست
[ اقیانوس آرام - دریای برینگ ]
یک میلیون از انها به نهنگ ها ملحق میشوند
همگی برای تغذیه آمده اند
یکی از بزرگترین گردهمایی های حیات روی زمین است
اینجا، پنج ماه پیش
تنها هفت ساعت در شبانه روز روشنایی بود
اما حالا، هفده ساعت
این تغییر، باعث انفجاری در تعداد پلانکتون ها و میگوهای کریل میشود
برای نهنگ ها، ممکن است تنها زمان در کل سال باشد که بتوانند تغذیه کنند
در طول تابستان
هرکدام 900 تن غذا می بلعند
تنها نود روز فرصت دارند تا هرچقدر میتوانند بخورند
به زودی، روزها کوتاهتر میشوند
و مهر پایانی بر این ضیافت باشکوه میزنند
پس از آن، هرکدام به جنوب بازمیگردند
فرصت هایی که سفر این سیاره شیب دار ما فراهم کرده
میتواند عظیم اما گذرا باشد
پس از یک ماه روزهای طولانی تابستان
دمای هوا در قطب شمال به اوج خود میرسند
یک شکارچی اقیانوس، متوجه تغییر میشود
و سفری جدید آغاز میکند
یک کوسه ببری
در یک اودیسه هزار کیلومتری در سراسر اقیانوس آرام
،با هدایت میدان مغناطیسی زمین
در خطی مستقیم به سمت هدفش شنا میکند [ هاوایی - لیسان ]
جزیره لیسان
و او در این سفر تنها نیست
این گونه، در مقایسه با انواع کوسه ها از طولانی ترین سفرها را طی میکند
و دامنه وسیع تری از حیوانات را شکار میکند
که حتی شامل
پرنده ها نیز میشود
جوجه آلباتروس لیسان از دو هفته پیش
که توسط پدر و مادرش رها شده چیزی نخورده
برای پیدا کردن غذا
باید حالا جزیره را ترک کند
اما بزرگترین مرغ دریایی دنیا به کمک زیادی برای برخاستن نیاز دارد
که هر لحظه ممکن است برسد
در ماه جولای، دمای بالای اقیانوس باعث وقوع طوفان های استوایی در دریا میشود
که بادها را به لیسان می فرستد
و برای آلباتروس جوان بلیط خروج اوست
نسیم، کم کم شدت میگیرد
تا وقتی به اندازه ای برسد که برای بلند کردن یک آلباتروس کافی باشد
و جوجه های پاسیاه، همیشه اولین گونه هستند که پرواز میکنند
اولین پرواز یک جوجه هیچوقت طولانی نیست
و اینجا، معمولا آخرین پرواز آنهاست
کوسه های ببری رسیدند
و آنها بسیار تاثیرگذارند
برای آلباتروس جوان آنچنان دلگرم کننده نیست
...اما یا حالا
یا هیچوقت...
اگر به آب های آزاد برسد
ممکن است تا پنج سال آینده خشکی را لمس نکند
اما فرصتی برای آزمون و خطا نیست
وقت آن است که احتیاط را کنار بگذارد
وقت پرواز است